Vergrote milt - splenomegalie
Pathologie en oorzaken: Bij lichamelijk onderzoek bij volwassenen mag de milt niet palpabel zijn. Als de milt wel palpabel is, duidt dit op een vergroting van ≥1,5 keer de normale grootte. De mate van miltvergroting wordt bepaald door de afstand van de rand tot de linker ribbenkast in centimeters. Oorzaken: Infecties: bacterieel (tuberculose, tyfus en paratyfus, brucellose, infectieuze endocarditis), viraal (infectieuze mononucleose, cytomegalovirus, virale hepatitis), protozoair (malaria, toxoplasmose, leishmaniasis); myeloproliferatieve neoplasmen: primaire myelofibrose, chronische myeloïde leukemie; lymfoproliferatieve neoplasmen: harige-cel-leukemie, splenisch marginaalzone-lymfoom, chronische lymfatische leukemie; Auto-immuunziekten en systemische aandoeningen: reumatoïde artritis, syndroom van Felty, systemische lupus erythematosus, geneesmiddelenreacties, sarcoïdose, primaire en secundaire amyloïdose; portale hypertensie: levercirrose, syndroom van Budd-Chiari, obstructie van de poortader (trombose, vernauwing, congenitale cavernositeit, compressie door lymfeklieren en tumoren) of obstructie van de miltader (trombose, vernauwing, aneurysma of compressie door pancreastumoren of andere neoplasmen); hemolytische anemieën: congenitaal en verworven (inclusief auto-immuun); acute leukemie (over het algemeen een lichte toename); accumulatieziekten: ziekte van Gaucher, ziekte van Niemann-Pick, mucopolysaccharidose; Overige (zeldzame): cysten (aangeboren, posttraumatisch, na een hartinfarct, echinokokken), abcessen, tumoruitzaaiingen, goedaardige en kwaadaardige tumoren van de milt, hemofagocytaire lymfohistiocytose. Een vergrote milt kan hypersplenisme veroorzaken, wat de sequestratie en overmatige vernietiging van bloedcellen is (meestal alle, hoewel het beperkt kan blijven tot één of twee cellijnen) door macrofagen in de milt. De tekenen van hypersplenisme zijn onafhankelijk van de mate van miltvergroting. Als de vergroting bijvoorbeeld wordt veroorzaakt door amyloïdose of tumoruitzaaiingen, wordt geen hypersplenisme waargenomen (hyposplenie kan aanwezig zijn). In het geval van een vergrote milt in verband met lymfoproliferatieve neoplasieën zijn de tekenen van hypersplenisme, zelfs bij een vergrote milt, minder uitgesproken dan bij portale hypertensie of de ziekte van Gaucher. Een negatieve palpatie sluit miltvergroting en hypersplenisme niet uit. Echografie en CT-scans kunnen de grootte van de milt, de aanwezigheid van focale veranderingen en eventuele extra milten beoordelen. Diagnostische tests zijn afhankelijk van de vermoedde onderliggende ziekte. Let op: als de afstand van de duidelijk afgebakende rand van de milt tot de linker ribbenkast groter is dan 10 cm (over het algemeen gelijk aan de afstand tot de middellijn van het lichaam), dan is de meest voorkomende oorzaak een aandoening van het hematopoëtisch systeem. Hypersplenisme wordt bevestigd door een volledig bloedbeeld (cytopenie) en een beenmergpunctie (verhoogde hematopoëse). De meest betrouwbare test is scintigrafie met een technetiumisotoop, die een verhoogde activiteit van macrofagen in de milt aantoont.